پژوهش های باستان شناسی ایران 2345-5225 14 41 2024 08 22 Analyzing Animals as A Subject: Economic and Symbolic Role of Animals at Tape Qeshlaq, A Chalcolithic Settlement in the Central Zagros, Iran تحلیلی‌بر نقش و اهمیت نمادی و اقتصادی حیوانات براساس مطالعۀ بقایای جانوری تپه قشلاق از دورۀ مس‌وسنگ شرق زاگرس‌مرکزی ایران 97 113 5727 10.22084/nb.2024.28921.2656 FA زهرا دهقان کارشناسی ارشد باستان‌شناسی، گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران. عباس مترجم دانشیار گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران (نویسندۀ مسئول). Journal Article 2024 02 04 Tepe Qeshlagh represents a Chalcolithic settlement that was excavated as part of a larger archaeological survey conducted between 2011 and 2013. This study investigates the role of animals during the Chalcolithic period (ca. 5000–3500 BCE) in the Central Zagros region of Iran, utilizing data obtained from the excavations at Tepe Qeshlaq. By examining both organic and inorganic data, the research aims to elucidate the subsistence and non-subsistence dimensions of human-animal interactions, thereby assessing how biological data can enhance the understanding of cultural data. The primary objective of this investigation is to ascertain the environmental conditions of the area through faunal data and to explore the cultural implications of the animal species present for the inhabitants during the Chalcolithic era. Faunal remains from Tepe Qeshlaq have been collected and stored at the Archaeological Laboratory of Bu-Ali Sina University, where they are analyzed according to Stiner’s coding system (2004) and Von den Driesch’s (1976) measurement techniques. Statistical evaluations of the organic data reveal that the faunal assemblage from Tepe Qeshlaq comprises 550 specimens, which include 474 bones, 41 teeth, 22 horns, and 13 shells. The category of large ungulates includes the fragmented remains of Bos taurus (cattle) and equids, specifically wild horses and onagers. Morphological and dental analyses reveal that approximately 70% of the equid remains are attributed to the onager, Equus hemionus, or the Asiatic wild ass. This study examines both the practical and relational dimensions of these animals, emphasizing their economic and symbolic significance at Tepe Qeshlaq. The dominance of goats, sheep, cattle, and onagers as primary livestock underscores the necessity of varied pastoral strategies in response to the environmental challenges characteristic of steppe regions. Furthermore, the essential role of animal bones in tool production is underscored, highlighting their functional utility. The presence of non-organic artifacts, including zoomorphic figurines, horn-shaped tokens, and decorative pottery, reveals additional cultural dimensions of these animals, illustrating their role not only as vital resources but also as cultural symbols that inspired artistic expression and contributed to the social structure of Chalcolithic communities in western Iran. تپه قشلاق درۀ تالوار واقع‌در حاشیۀ شرقی زاگرس‌مرکزی، یک محوطۀ استقراری از دورۀ مس‌وسنگ (حدود 5000 تا 3500پ.م.) است که به‌عنوان بخشی از یک پروژۀ باستان‌شناسی نجات‌بخشی طی سال‌های 2011 تا 2013م. مورد کاوش باستان‌شناسی قرار گرفت. بقایای استخوانی جانوری گردآوری‌شده در این کاوش از دو منظر معیشتی و غیرمعیشتی مورد مطالعه دقیق قرار گرفتند. هدف این پروژه، بررسی وضعیت زیست‌محیطی منطقه در دورۀ مس‌وسنگ برپایۀ ترکیب گونه‌های جانوری شناسایی شده و در مرحلۀ دوم برآورد میزان استفاده از بقایای جانوری در ساخت و تولید داده‌های فرهنگی و هم‌چنین انعکاس آن بر دیگر جنبه‌های فرهنگی مانند سفال بود. به‌لحاظ روش‌شناسی، بقایای جانوران تپه قشلاق در محل آزمایشگاه باستان‌شناسی دانشگاه بوعلی‌سینا با استفاده از سیستم کدگذاری استینر (2004) و اندازه‌گیری‌های فون دن دریش (1976) طبقه‌بندی و سپس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. طبقه‌بندی برپایۀ گونه‌شناسی جانوری از  تعداد 550 نمونه شامل: 474 استخوان، 41 دندان، 22 شاخ و 13 پوسته نشان‌داد که ترکیب اصلی این مجموعه شامل: گونه‌هایی از اسب‌سانان وحشی، گاو و بزسانان بودند؛ درحالی‌که برمبنای بررسی‌های مورفولوژیکی و دندانی مشخص گردید، بیش از 70% از داده‌های اسب‌سانان به گونۀ  اکووس همیونوس یا الاغ وحشی آسیاتیک تعلق دارند. فراوانی گونه‌های  بز، گوسفند، گاو و اسب‌سانان به‌عنوان منابع اصلی حیوانی در دسترس ساکنان، نشان‌دهندۀ اهمیت استراتژی‌های متنوع دامداری در سازگاری با چالش‌های زیست‌محیطی این منطقۀ استپی است؛ چراکه فراوانی گونۀ الاغ وحشی آسیایی مؤید وجود یک زیست‌محیط نیمه‌بیابانی با پوشش علفزار استپی تلقی می‌گردد. علاوه‌بر این، داده‌های غیرارگانیک مانند پیکرک‌های حیوانی، نشانه‌های شاخی‌شکل پلاک‌شده برروی بدنۀ برخی سفال‌ها میزان تأثیرات حیوانات بر نشانه‌ها و نمادهای فرهنگی را آشکار می‌کنند.     https://nbsh.basu.ac.ir/article_5727_16b5b8f6623c9f40a30fc74cf1a4be3d.pdf