پژوهش های باستان شناسی ایران 2345-5225 مقالات آماده انتشار 2026 06 22 Visual Memory in Garrus Ware: Long-term Cultural Continuity in Figural Motifs حافظۀ تصویری در گونۀ سفالی گروس: تداوم فرهنگی بلندمدت در نقوش پیکره‌ای 6673 10.22084/nb.2026.32586.2856 FA حسین صدیقیان استادیار گروه باستان شناسی دانشگاه لرستان 0000-0003-0244-2673 Journal Article 2026 05 16 Garrus ware is considered one of the most distinctive ceramic traditions of Iran during the 11th–13th centuries. Despite the exceptional richness and diversity of its figural motifs, no systematic study of this pottery tradition has yet been conducted. This research gap persists even though the figural imagery of Garrus ware provides valuable insights into the cultural strata of western and northwestern Iran and the mechanisms underlying the continuity of visual traditions in this region. This study pursues three principal objectives: the systematic introduction and classification of the figural motifs of Garrus ware; a comparative analysis of these motifs with pre-Islamic and Islamic visual traditions in Iran and neighboring regions; and the interpretation of these motifs as evidence of the collective visual memory of western and northwestern Iran. The central research question examines how a regional ceramic tradition was able to preserve and reproduce cultural layers spanning several millennia. Accordingly, the present study adopts a descriptive-analytical methodology. The dataset is based on the examination of 85Garrus-style ceramic vessels bearing figural representations. The analysis of these motifs employs a combined theoretical approach integrating three distinct conceptual frameworks. The findings demonstrate that, from the perspective of cultural memory, the imagery of Garrus ware emerged through the interaction between active and accumulated memory, a process that explains both Shahnameh-related imagery, social scenes, and older motifs such as birth imagery. From the perspective of the afterlife of images, archaic visual forms retained their formal energy across semantic ruptures and re-emerged within the Islamic context. From the standpoint of the longue durée, the long-term geographical and cultural structures of the Zagros region provided the necessary foundation for this continuity. The combined application of these approaches reveals that visual continuity in Garrus ware was not entirely conscious, but rather operated through the deep layers of regional cultural memory. سفال گروس یکی از منحصربه‌فردترین سنت‌های سفالگری ایران در سده‌های پنج تا هفت هجری قمری محسوب می‌شود. علی‌رغم غنا و تنوع استثنایی نقوش پیکره‌ای، تاکنون هیچ پژوهش نظام‌مندی در مورد این سفال انجام نشده است. این خلأ پژوهشی در حالی است که نقوش پیکره‌ای سفال گروس اطلاعات ارزشمندی دربارۀ لایه‌های فرهنگی غرب و شمال‌غرب ایران و مکانیسم‌های تداوم سنت‌های تصویری در این منطقه را فراهم می‌آورند. این پژوهش سه هدف اصلی را دنبال می‌کند: معرفی و طبقه‌بندی نظام‌مند نقوش پیکره‌ای سفال گروس، تحلیل تطبیقی این نقوش با سنت‌های تصویری پیش و پس از اسلام در ایران و منطقه و تفسیر آن‌ها به‌عنوان سندی از حافظۀ تصویری جمعی غرب و شمال‌غرب ایران. پرسش محوری پژوهش این است که چگونه یک سنت سفالگری منطقه‌ای توانسته لایه‌های فرهنگی چندهزارساله را در خود حفظ و بازتولید کند؟ بر همین اساس روش پژوهش حاضر توصیفی-تحلیلی بوده و داده‌های آن بر پایۀ مطالعۀ 85 ظرف کامل سفالی منتخب سبک گروس با نقوش پیکره‌ای استوار است. برای تحلیل این نقوش نیز از رویکرد ترکیبیِ سه چهارچوب نظری مختلف بهره گرفته شد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که از منظر حافظۀ فرهنگی، نقوش سفال گروس محصول تعامل میان حافظۀ فعال و انباشته هستند که نقوش شاهنامه‌ای و صحنه‌های اجتماعی و نقوش کهن‌تری چون زایش را توضیح می‌دهد. از منظر بقای پس از مرگ تصاویر، فرم‌های تصویری کهن انرژی شکلی خود را از فراز گسست‌های معنایی حفظ کرده و در بستر دوران اسلامی بازظهور کرده‌اند. از منظر تاریخ بلند‌مدت نیز ساختارهای بلندمدت جغرافیایی و فرهنگی زاگرس بستر لازم برای این تداوم را فراهم آورده‌اند. رویکرد ترکیبی این مطالعات نشان می‌دهد که تداوم تصویری در سفال گروس نه آگاهانه بلکه از طریق لایه‌های عمیق حافظۀ فرهنگی منطقه‌ای بوده است. رویکرد ترکیبی این مطالعات نشان می‌دهد که تداوم تصویری در سفال گروس نه آگاهانه بلکه از طریق لایه‌های عمیق حافظۀ فرهنگی منطقه‌ای بوده است.