شناسایی و اولویت‌بندی عوامل تأثیرگذار بر روند طراحی و نحو فضا در خانه‌های سنتی (نمونه موردی: خانه ادب سمنان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد معماری، گروه تحقیقاتی تصمیم‌گیری هوشمندانه، تهران، ایران.

2 کارشناس ارشد معماری- معماری، مربی، عضو هیأت علمی دانشگاه پیام‌نور، سمنان، ایران

10.22084/nbsh.2019.18458.1897

چکیده

هنرمندان گذشته ما می‌دانستند که از "چه چیز"، "چه مقدار" و "در کجا" استفاده کنند و به این صورت هنر و معماری غنی ما تداوم داشت. مسکن معاصر از الگوی مسکن سنتی که آمیخته با فرهنگ غنی ایرانی- اسلامی بوده، فاصله گرفته‌ است. از بین بردن شکاف ایجاد شده بین دو الگوی سنتی و معاصر، نیازمند بازیابی ارزش‌ها و اصول مورد توجه معماری سنتی می‌باشد. شکل خانه متأثر از عوامل متعددی است که تمامی آن‌ها از نظر میزان اهمیت و تأثیرگذاری در یک سطح قرار ندارند. فضاهای زیستی در هر منطقه، تحت تأثیر خاستگاه‌های فرهنگی، محیطی، اجتماعی، تاریخی و سیاسی آن منطقه شکل گرفته است. هدف این پژوهش، نخست دستیابی به شاخص‌های مؤثر بر نظام استقرار فضایی مطلوب و سپس اولویت‌بندی این شاخص‌ها در ساختار فضایی مسکن ایرانی- اسلامی است. به این منظور و با استفاده از روش تحقیق توصیفی- تحلیلی، ابتدا به استناد مطالعات کتابخانه‌ای و استخراج اصول پنج‌گانه دکتر پیرنیا، مبانی طراحی برای سازماندهی فضایی در خانه‌های سنتی، ارائه شده است که شامل زمینه و بافت، گونه‌های فضایی، محرمیت، هندسه، سلسله‌مراتب و ساخت و نیارش می‌باشد. سپس با انجام تحقیق میدانی، نمود آن در ساختار فضایی خانة تاریخی ادب سمنان با استفاده از نمودارهای توجیهی نحو فضا و نرم‌افزار Depthmap مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. در آخر با توجه به بررسی و تحلیل اطلاعات جمع‌آوری شده، ترتیب قرارگیری فضاها در انتظام فضایی خانه‌ ادب سمنان به کمک روش تصمیم‌گیری چند معیاره تاپسیس، به ترتیب هشتی، ورودی، تابستان و زمستان‌نشین، حیاط، مهمان‌خانه، مطبخ (آشپزخانه)، سرویس بهداشتی و انبار اولویت‌بندی شد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد، معمار براساس باورهای فرهنگی و دینی، عوامل جغرافیایی و همسایگی منطقه و شکل زمین، فضاهای خانه سنتی را ساماندهی کرده است. بنابراین برای ارتقاء تفکر حاکم بر جامعة معماری و رسیدن به یک معماری برتر، شناخت و بهره‌برداری از معماری اصیل گذشته، سهم بسزا و قابل توجهی را به خود اختصاص می‌دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Identification and Prioritization of Effective Factors on the Design Process and Space Syntax in Traditional Houses (Case Study: ADAB House of Semnan)

نویسندگان [English]

  • Mahya Ghouchani 1
  • Mohammad Arabi 2
1 Senior Advisor Architectural Engineering, Intelligent Decision Research Group, Tehran, Iran.
2 Masters of Architecture, Coach, Faculty Member of Payam-Nour University, Semnan, Iran
چکیده [English]

Our past artists knew how to use "what", "how much" and "where", and thus our rich arts and architecture. Contemporary housing is distanced from the traditional housing model, which is in tune with the rich Iranian-Islamic culture. The shape of the house is influenced by several factors, all of which are not of the same significance and impact level. The biological spaces in each region have been influenced by the cultural, environmental, social, historical and political origins of that region. The purpose of this study is first of all to achieve the indicators that affect the desirable spatial deployment and then prioritize these indicators in the spatial structure of Iranian-Islamic housing. For this purpose and using descriptive-analytic research method, firstly with the help of library studies and based on the five principles of Dr. Pirnia, the principles of design for spatial organization in traditional homes are presented, which include background and texture, spatial, confidentiality, Geometry, dynamism and construction. Then do some field research, its representation in the spatial structure of the historical ADAB house of Semnan was studied using the diagrams of the syntax of space and software Depthmap. Finally, according to the analysis and analysis of the information gathered, the arrangement of spaces in the semantic spatial discipline of ADAB house's Semnan by means of the multi-criteria decision making method of Topsis, respectively, is vestibule, entrance, summer and winter, courtyard, guest House, kitchen , toilet and warehouse were prioritized. The results of the research show that the architect based on cultural and religious beliefs, geographic factors and neighborhood of the region and the shape of the land, has organized the traditional home spaces. Therefore, in order to enhance the thinking of the architectural community and achieve a superior architecture, recognizing and exploiting the authentic architecture of the past, it has a significant and significant share.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Design process
  • Space syntax
  • Traditional houses
  • Topsis method
  • Semnan ADAB house