نظریه ای درباره انتظامهای هندسیِ معماری ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 استادیار دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 استادیار دانشکده هنر و معماری دانشگاه بوعلی سینای همدان

10.22084/nbsh.2019.16813.1780

چکیده

نظریه ای درباره انتظامهای هندسیِ معماری ایران
چکیده
مطالعات انجام شده در حوزۀ هندسه در معماری ایرانی بسیار دامنه‌دار است. در این مطالعات، هندسه به معانی گوناگون مورد نظر قرار گرفته، و تبعاً انواع مختلفی از انتظام هندسی در معماری ایران قابل شناسایی است. هر کدام از این انتظامهای هندسی به طور منفرد در پیشینۀ پژوهش در معماری ایران مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. اهمیت تبیین این انتظامهای هندسی در نسبت با یکدیگر بسیار مهم و قابل توجه است و می‌تواند از بسیاری از خلطهای رخ داده جلوگیری نماید. با توجه به توضیحات ارائه شده مسئله اصلی این پژوهش این است که: در آراء محققان معماری ایران، چه انواعی از انتظام هندسی را می‌توان شناسایی کرد؟ و فرضیه این پژوهش این است که انتظامهای هندسی در معماری ایران، دارای اقسام و مراتب مختلفی است که تاکنون به صورت واضح و روشنی در کنار هم تبیین نشده‌اند. در این تحقیق با روش تحلیل محتوای کیفی، آراء محققان در حوزۀ هندسه مورد بررسی قرار گرفته است. انتخاب متون در این پژوهش، بر اساس انتخاب هدفمند از میان متونی که به شبکه مفاهیم پیوسته با هندسه، در معماری ایران مرتبط هستند انتخاب و کدگذاری اولیه شده است. سپس متون انتخابی بر اساس مشابهتهای موضوعی طبقه بندی و نامگذاری شدند و مجدداً همین مقولات محوری نیز در اساس مشابهتهای موضوعی طبقه‌بندی و کدگذاری ثانویه شده‌اند. نتایج حاصل از این تحقیق نشان می‌دهد که انتظامهای هندسی موجود در معماری ایران عبارتند از؛ انتظام هندسی ابعاد انسانی، انتظام هندسی اقلیمی، انتظام هندسی نیارش، انتظام هندسی زیبایی شناسی فرمی و انتظام هندسی زیبایی‌ شناسی آرایه‌ها. لازم به ذکر است که در نهایت این انتظامهای هندسی در یک منظومه درهم تنیده به نام هندسه معماری ایرانی تبلور می‌یابند و لذا هدف اصلی از تبیین آنها کسب شناخت نسبت به هرکدام به صورت مجزا است که باعث تنویر ذهن و فهم ساز و کار آنها می شود.
کلید واژگان:
هندسه، انتظام هندسی، معماری ایرانی

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A theory about of geometrical order of Iranian architecture

نویسندگان [English]

  • Hadi nadimi 1
  • Zohre Tafazzoli 2
  • Saheb Mohamadianmansoor 3
1 Prof at Shahid Beheshti university, Faculty Of Architecture and Urban,Tehran,Iran
2 َAssistant Prof at Shahid Beheshti university, Faculty Of Architecture and Urban,Tehran,Iran
3 Assistant Prof, Faculty of Art and Architecture, Bu-Ali Sina University, Hamadan
چکیده [English]

A theory about of geometrical order of Iranian architecture
Although "geometry" is a familiar concept, most researchers often talk about attention to geometry in Iranian architecture, but the different spectrum of researchers' opinions suggests that when it comes to the geometry of Iranian architecture, it is not clear what the meaning of geometry is for topics such as module and scale ,and the system of modulation and measurement, climate orientation, dimensions, and the ratio of surface to volume, in the geometry of Iranian structures, for issues surrounding symmetry, proportionality, balance or geometry of the knotting and arabesque motifs.
Each of these organizations has been studied and scrutinized extensively in the history of research in Iranian architecture, but they are not explained together. According to the explanations presented, the main questions of this research are:
What is the meaning of geometry and what are the concepts related semantically to geometry in the researchers' opinions?
What types of geometric discipline can be identified in the views of Iranian architectural scholars?
Since the basis of this research is on references to researchers' opinions and research texts, the method of analyzing the content can be extremely useful and beneficent, and since in this research the content of the message is not intended to be viewed superficially and the hidden content of the message is also described and interpreted, qualitative content analysis method has been selected.
It should also be noted that according to the analyses carried out in this study, five geometric disciplines of human dimensions, climatic discipline, formal aesthetics, array aesthetics and proportion organization. Of course, this point should be paid attention to that in the end, these arrangements are crystallized in an interconnected and indestructible system called Iranian architectural geometry. Therefore, the main purpose of their explanation is to gain knowledge of each one in isolation, which results in a better understanding of their mechanism.

Keywords: geometry, geometrical organization, Iranian architecture

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geometry
  • Geometric Order
  • qualitative content analysis
  • Iranian architecture