عوامل تأثیرگذار بر شکل‌گیری معماری پل‌های تاریخی ایران در مناطق ناهموار

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه معماری دانشکده معماری و شهرسازی هنر اسلامی تبریز

2 کارشناس ارشد معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز

3 کارشناس ارشد فناوری معماری، دانشکده ی معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز

10.22084/nbsh.2020.20330.2030

چکیده

پل از گذشته دیرباز همچون یک ‌گونه معماری، همواره به عنوان عامل ارتباطی وجود داشته و کاربردی بودن آن موجب شده است تا پژوهشگران کمتر به جنبه محیطی و بستر طبیعی ساخت آن توجه کنند. این در حالی‌ است که شکل‌گیری پل‌ها در راستای پاسخگویی به شرایط زمینه‌ای بوده و محیط و بستر در شکل‌گیری نوع و ساختار پل تأثیرگذار بوده است. پل‌ در مناطق ناهموار، مصداق بارزی از معماری متأثر از بستر طبیعی است. پل در مناطق ناهموار معیارهای بنیادی متفاوتی دارد که نیازمند مطالعه و پژوهش برای شناسایی این تفاوت‌ها است. هدف این پژوهش مطالعه چگونگی شکل‌گیری معماری پل ناهموار با در نظر گرفتن سه مؤلفه کارکرد، کالبد و سازه می‌باشد. روش تحقیق توصیفی‌تحلیلی و تاریخیتطبیقی مبتنی بر مطالعات اسنادی و کتابخانه‌ای بر اساس منابع و اطلاعات تاریخی است. بدین صورت که در گام اول این پژوهش، شناسایی و بررسی آماری پل‌ها از منظر بستر طبیعی، عوامل مختلف مؤثر در شکل‌گیری و تحول پل‌ها مطالعه گردیده تا در گام دوم، در سامانه سه‌گانه کارکرد، کالبد و سازه آن‌ها مورد تحلیل قرار گیرد و دسته‌بندی برای متغیرهای معماری پل ارائه شود. در این راستا مدل سه‌گانه برگرفته از سامانه بنیادی سه‌گانه ویترویوس اصل اساسی پژوهش قرار گرفت. در گام سوم، بر پایه مطالعات تطبیقی، اطلاعات جمع‌آوری‌ شده در مبانی و ساختار تحقیق و عوامل مؤثر بر شکل‌گیری معماری پل ناهموارها مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج تحقیق نشان می‌دهد کارکرد پل در مناطق ناهموار به ‌صورت عامل ارتباطی بر روی دره است و در کالبد و ظاهر آن اثری از تزئینات و عنصر الحاقی نبوده و ساختار و بسترسازی مستحکم از اهمیت ویژه‌ای در آن برخوردار بوده که شامل سنگ و آجر می‌باشد. درنتیجه پل در مناطق ناهموار سبب پدید آمدن سامانه بنیادی مختص آن منطقه شده است که به ‌صورت پیش ‌زمینه ذهنی برای طراحان در نظر گرفته شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Affecting Factors of Iranian Historic Bridges Architecture Generation on Uneven Areas

نویسندگان [English]

  • ahad NEJAD EBRAHIMI 1
  • Elnaz Nazarzadeh َAnsaroudi 2
  • Farnaz Nazarzadeh Ansaroudi 3
1 Department of Architecture, Faculty of Architecture and Urban Design of Islamic Art of Tabriz
2 Master of Architecture Student, faculty of architecture & urban design, Islamic Art University of Tabriz
3 Master of Architecture technology Student, faculty of architecture & urban design, Islamic Art University of Tabriz
چکیده [English]

As architectural elements, bridges have served as connective structures since old times. The functional value of bridges is a reason why researchers have paid insufficient attention to environmental and climatic factors despite the fact that bridges are directly affected by contextual conditions in terms of their form and structure. It is not surprising that before bridges, as architectural elements, were constructed to overcome natural obstacles and in particular to pass across rivers and valleys, our ancestors used to face serious barriers that limited the expansion of human civilizations to other places. For instance, bridges that are built in areas with rugged terrain are characterized by fundamentally different criteria which require detailed research. Conducted through a descriptive-analytical and historical-comparative method based on comparative research, the present study aims to explore the formation of bridges in areas with rugged terrain in terms of the three principles of function, form and structure. The findings suggest that in mountainous areas with rugged terrain, bridges are often built over valleys to facilitate transportation, hence, lacking any sign of decoration or embellishment in the formal aspect. In addition, maintaining a solid structure and strong foundation work via the use of stone and bricks are of special importance. In conclusion, special topographic features in mountainous areas lead to specific subtleties in the bridge structure. In terms of function, bridges in areas with rugged terrain are built, in the first place, to facilitate transportation across natural obstacles, which made it impossible or difficult to pass across. From the physical perspective, because bridges in areas with rugged terrain are mostly built for their function and role in communication, less attention is paid to decoration. After all, in terms of structure, foundation work, subgrade construction and reinforcement for resistance and durability are of crucial importance to make possible the transportation of vehicles and pedestrians, all of which require the application of solid materials in mountainous areas with rugged terrain.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bridge construction
  • Architecture
  • Uneven bed
  • Historic bridges