تحلیل ساختارِ ارتباطی و کارکردی محوطه‌ی چیابور؛ استقرارگاهی از دوره‌ها‌ی اشکانی-ساسانی در دشت رومشگان، لرستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه باستان شناسی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

2 دانشیار گروه باستان شناسی دانشگاه مازندران

3 دانشگاه تربیت مدرس

10.22084/nbsh.2020.20164.2018

چکیده

محوطه‌ی چیابور با مساحتی بیش از 150 هکتار، در بخش مرکزیِ شهرستان رومشگان (غرب لرستان) قرار دارد. این محوطه متشکل از یک تپه‌ی وسیع و بزرگ به نام چیابور و شماری استقرار پیرامونی است که با توجه به شباهتِ مواد فرهنگی، موقعیت شکل‌گیری و فاصله‌ی نزدیک آن‌ها نسبت به هم، در طی دوره‌ها‌ی اشکانی - ساسانی به لحاظ سازمان‌بندی فضایی و زمانی یک محوطه‌ی واحد را تشکیل می‌داده‌اند؛ که می‌توان برای هرکدام از آن‌ها نقش و کارکرد خاصی در بافت این محوطه قائل شد. هدف پژوهش حاضر که بر مبنای بررسی میدانی و مطالعات کتابخانه‌ای صورت گرفته است، پاسخگویی به این پرسش است که با توجه به شواهد باستان‌شناختی موجود چه ارتباطِ ساختاری و کارکردی می‌توان بین بخش‌های مختلف محوطه‌ی چیابور برقرار کرد و هر کدام از این اجزاء چه نقش و جایگاهی در بافت سکونتگاهی محوطه‌ی مذکور دارند؟ یافته‌های تحقیق و شواهد موجود باستان‌شناختی نشان از آن دارد که محوطه‌ی چیابور در دوره‌های اشکانی - ساسانی از یک محوطه‌ی مرکزی به همراه تعدادی سازه‌ی نظامی و یک بخش صنعتی تشکیل شده است. با توجه به وسعت زیاد تپه چیابور و تنوع و اهمیت یافته‌های فرهنگی آن (قطعات سفال، اشیاء سنگی، بقایای ساقه و پایه ستون‌های شکسته و سالم) نسبت به محوطه‌های پیرامون، می‌توان این تپه را به عنوان محوطه‌ی مرکزی یا حاکم‌نشین در نظر گرفت که به وسیله‌ی سه سازه‌ی نظامی موسوم به تٌل‌خندق‌های مَمِه‌جو، رَشی و اِلفَت محافظت می‌شده است. همچنین وجود جوش کوره و بقایای معماری مرتبط با آن در تپه دَرگاوَه، این مکان را به‌عنوان بخش صنعتیِ محوطه‌ی چیابور معرفی می‌کند. با توجه به وسعت زیاد تپه چیابور و تنوع و اهمیت یافته‌های فرهنگی آن نسبت به محوطه‌های پیرامون، می‌توان این تپه را به عنوان محوطه‌ی مرکزی یا حاکم‌نشین در نظر گرفت که به وسیله‌ی سه سازه‌ی نظامی موسوم به تٌل‌خندق‌های مَمِه‌جو، رَشی و اِلفَت محافظت می‌شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Tittle:Analysis of the communicational and functional structure of Chiabour site: A residence from Parto-Sassanid periods in Romeshgan plain, Lorestan

نویسندگان [English]

  • farahad miri 1
  • Reza MEHAFARIN 2
  • Yuonos Yuosofvand 3
1 Department of archaeology, faculty of art and architecture, university of mazandaran,iran.
2 Departemant of archaeology, faculty of art and architecture, university of mazandaran, Iran,
3 Department of Archeology, Faculty of Literature and Human Sciences, Tarbiat Modarres University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Chiabour site is located in the center part of Romeshgan plain in the west of lorestan province. This site consists of a large mound (that called Chiabour) and some small settlements around it that their total area is 150 hectares. According to the location of this settlement in the whole area and their distance from ache other once could say that they formed a large site in terms of chronology and special relationship. This article aims to recognize the structural correlation and functional role between different parts of this site. The approach article is descriptive-analytical and its data collected through fieldwork survey and documentary studies. Results indicate that Chiabour site combined of a central settlement, an industrial section and some military structures around them that was established during the Parthian period and was used until the late Sassanid era. The large extent of Chiabour along verity of its cultural findings such as ceramics, stone objects and base of broken columns show that Chiabour mound has been governing seat and central part of the site. This central section has been protected by three military buildings; Tolle Khandaghe Mamejo in the southwest, Khandage Rashi in the south and Kandaghe Elfat in the north. Grill slags on the surface of Dargawah mound in the east of the site shows that it was the industrial area of the site. This central section has been protected by three military buildings; Tolle Khandaghe Mamejo in the southwest, Khandage Rashi in the south and Kandaghe Elfat in the north. Grill slags on the surface of Dargawah mound in the east of the site shows that it was the industrial area of the site. Grill slags on the surface of Dargawah mound in the east of the site shows that it was the industrial area of the site.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Roumeshgan Plain
  • Chiabour site
  • Parto-Sassanid
  • Toll-e-Khandagh
  • Ston finds