بررسی انطباق معماری اتاق خارخانه قلعه مچی (دوره‌ی صفویه) با بادهای 120 روزه در شهر باستانی حوض دار سیستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه باستان شناسی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه زابل

2 نغمه بهبودی، استادیار گروه باستان‌شناسی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه زابل

10.22084/nbsh.2020.20756.2067

چکیده

اقلیم گرم و خشک و طاقت‌فرسای محیط طبیعی منطقه‌ی سیستان، باعث شده است که مردم سیستان در طی ادوار مختلف تاریخی، تجربیات ارزشمندی در تطبیق با محیط ابداع نمایند، بنابراین اهمیت شناخت و استفاده از تجربیات تاریخی مانند «خارخانه‌ی قلعه مَچی» به عنوان یکی از آثار باستانی دوره‌ی صفویه در انطباق با محیط ضرورت می‌یابد. از این‌رو، هدف پژوهش بررسی انطباق معماری اتاق خارخانه‌ی قلعه‌مچی با میزان متوسط سرعت بادهای 120 روزه سیستان است. پرسش پژوهش حاضر این‌گونه مطرح می‌شود که اتاق خارخانه‌ی قلعه‌مچی، از نظر انطباق ساختمانی با جهت بادهای 120 روزه سیستان و سرعت میانگین 5/6 متر بر ثانیه چگونه عمل می‌کرده است؟ روش پژوهش، توصیفی – تحلیلی و مبتنی بر مطالعات اسنادی، کتابخانه‌ای و بررسی‌های میدانی در سطح شهر باستانی حوض‌دار سیستان و قلعه‌ی مچی است. برای شبیه‌سازی باد از نرم‌افزارهای تحلیلی دینامیک سیالات محاسبات (CFD) استفاده شده است. به سبب پیچیدگی معماری، تولید حجم (توده) هندسی قلعه‌مچی در نرم‌افزار‌های Ansys و 3D Max انجام گردید. تولید استقلال شبکه با نرم‌افزار ANSYS Meshing اجرا شد. از داده‌های هواشناسی و نرم‌افزارWRPLOT View برای شناخت پارامترهای باد استفاده گردید. نتایج شبیه‌سازی CFD نشان می‌دهد؛ که «سرعت باد» در بخش دریچه و فضای داخلی اتاق خارخانه، دامنه‌ی عددی بین 00+e93/4 تا 01-e87/9 را در بر می‌گیرد و در هنگام مواجه با درب خروجی (درب اتاق در جبهه جنوب غربی) بیشترین دامنه‌ی عددی بین 00+e96/2 تا 00+e97/1 را می‌پیماید. همچنین «جهت جریان باد»، به محض ورود به اتاق خارخانه به طور مستقیم و کمی مایل به سمت راست، به دیوار جنوبی برخورد می‌کند، جهت جریان باد در بخش ایوان شمالی حالت چرخشی پیدا می‌نماید که سبب گردش جریان هوا و تهویه مطبوع در اتاق خارخانه و ایوان شمالی می‌شود. خروجی‌های CFD و اطلاعات باستان-شناسی، عملکرد و استفاده از بادهای 120 روزه سیستان طی ماه‌های گرم سال در اتاق خارخانه قلعه‌مچی را تأیید می‌نمایند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Investigating the Architectural adaptation of the Kharkhaneh chamber of Machi Castle (Safavid period) with 120-day winds in the ancient city of Howzdar Sistan

نویسندگان [English]

  • Naghmeh Behboodi 1
  • Zohreh Z.oveisi@uoz.ac.ir 2
1 Dept. of Archaeology, University of Zabol
2 Zohreh Oweisi Kikha, Assistant Professor of Architecture, Faculty of Art and Architecture, University of Zabol
چکیده [English]

The warm and arid climate of the Sistan area has given the people of Sistan valuable experiences to adapt to the environment through various historical periods. Therefore,, it is necessary to recognize and use historical experiences such as the "Kharkhaneh Machi Castle" as one of the Safavid antiquities in adaptation to the environment. Therefore, the purpose of this study was to investigate the conformity of the Kharkhaneh Machi Castle architecture with 120-day wind speed of Sistan. The present research question is how did the chamber of Kharkhaneh Machi Castle perform Computational Fluid Dynamics (CFD) in terms of structural adaptation to the 120-day winds of Sistan at an average velocity of 6.5 m/s? The research method is descriptive-analytical and based on documentary, library and field studies in the ancient city of Howzdar Sistan and Machi castle. Computational Fluid Dynamics (CFD) software has been used to simulate the wind. Due to the complexity of the architecture, the geometrical volume of the Machi castle was produced in Ansys and 3D Max software. Production of network independence was performed with ANSYS Meshing software. Meteorological data and WRPLOT View software were used to identify the wind parameters. The CFD simulation results show that the "wind speed" in the valve and interior part of the Kharkhaneh chamber covers a numerical range between 4/93e+00 to 9/87e-01. Also, when facing the exit door (southwest room door) it has the largest numerical range between 2/96e+00 to 1/97e+00. In addition, the "direction of the wind" hits the south wall as soon as it enters the Kharkhaneh directly and slightly to the right. The wind direction in the north porch is rotated, causing air circulation and air conditioning in the north porch room and Kharkhaneh chamber. CFD results and archaeological data confirm the favorable operation and use of the 120-day Sistan winds during the warm months of the year in the Kharkhaneh chamber of Machi Castle.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Machi Castle
  • Kharkhaneh
  • Wind
  • CFD