تاثیر الگوی فضایی خانه های تاریخی دوره قاجاریه شهر اردبیل در شکل گیری کالبدی حسینیه مجتهد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه هنر اسلامی تبریز

2 دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی معماری اسلامی دانشگاه هنر اسلامی تبریز

10.22084/nbsh.2020.21228.2102

چکیده

عصر قاجار از مهم ترین دوران شکوفایی تعزیه و توجه به احداث ابنیه آیینی مانند حسینیه و تکایا در ایران است. شهر اردبیل از دیرباز به عنوان مهد تشیع مورد توجه بوده است و به لحاظ آیینی از مراکز مهم ایران به شمار می رفت. در این پژوهش به شناخت و بررسی کالبد معماری حسینیه مجتهد که جزء مهم ترین حسینیه های ایران به لحاظ معماری، قدمت و وسعت ساخت است و قدیمی ترین حسینیه شمال غرب کشور و همچنین اولین و منسجم ترین حسینیه طراحی شده اردبیل محسوب می شود، به عنوان بنای آیینی ارزشمند دوره قاجار پرداخته می شود. در کنار نقش حسینیه ها در تعزیه، خانه ها نیز از ابتدا متأثر از مذهب و مراسم های آیینی بوده اند. در پژوهش حاضر علاوه بر حسینیه، به بررسی الگو های فضایی تعدادی از خانه های قاجار اردبیل که در شکل گیری کالبدی حسینیه مجتهد تاثیر گذار بوده اند، پرداخته می شود. هدف از بررسی مقایسه ای کالبدی حسینیه مجتهد و خانه های اردبیل، دستیابی به پاسخ این پرسش هاست که "الگوی فضایی و معماری خانه ها چه تاثیری بر روی الگوی حسینیه مجتهد در دوره قاجار در شهر اردبیل داشته است؟" و "چه شباهت هایی از بعد فضا و کالبد معماری حسینیه مجتهد و خانه های تاریخی اردبیل وجود دارد؟" پژوهش حاضر از نوع کیفی و به روش تحلیلی – توصیفی است. پس از مطالعات میدانی و بررسی مدارک و جمع آوری اطلاعات از حسینیه مجتهد و خانه های تاریخی، با معرفی و بررسی ویژگی های هر یک از بناها و مقایسه تعدادی از شاخص های مهم، نقش عوامل تأثیرگذار بر شکل گیری کالبدی حسینیه و خانه ها مشخص گردید و در نتیجه معین شد که الگوی معماری حسینیه مجتهد تاثیر پذیرفته از الگوی فضایی خانه های تاریخی شهر اردبیل است و این حسینیه به تأسی از معماری متداول دوره قاجاریه بنا شده و چارچوب های معماری دوران قاجار بر آن حاکم است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Influence of The Spatial Pattern of Historical Houses on the Physical Formation of Hoseiniyeh Mojtahed at the Qajar Era of Ardabil

نویسندگان [English]

  • azita belali oskoyi 1
  • Mahdi Paydar 2
1 Assistant Professor, Faculty of Architecture and Urbanism, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran
چکیده [English]

The Qajar Era is one of the most important periods of Ta'ziyah flourishing and attention has been paid to the construction of religious buildings such as Hoseiniyeh and Takaya in Iran. Ardabil has long been regarded as the origin of Shia and was considered as one of the major centers of ritual and religious activity in Iran. This study aims to identify and study the architecture of Hoseiniyeh Mojtahed, which is one of the most important Hoseiniyehs in Iran in terms of architecture, antiquity and extent of construction and is the oldest north-west Hoseiniyeh of the country as well as the first and most designed Hoseiniyeh in Ardabil city. Along with the role of the Hoseiniyehs in the Ta'ziyah, the houses have also been influenced by religion and rituals from the beginning. In addition to Hoseiniyeh, this study examines the spatial patterns of a number of historical Qajar houses in Ardabil that have been influential in the physical formation of Hoseiniyeh Mojtahed. The purpose of physical comparative study of Hoseiniyeh Mojtahed and historical houses of Ardabil is to answer the following questions: "How has the spatial and architectural pattern of houses affected the Hoseiniyeh Mojtahed model during Qajar era in Ardabil?" And "What are the similarities between the architectural aspect of Hoseiniyeh Mojtahed and the historic houses of Ardabil?" This research is a qualitative and analytical-descriptive one. After field studies and reviewing the documents and gathering information from Hoseiniyeh Mojtahed and historical houses, the role of influential factors on the physical formation of Hoseiniyeh and houses was determined by introducing and examining the characteristics of each building and comparing a number of important indicators. And it was determined that the architectural style of Hosseiniyeh Mojtahed is influenced by the spatial pattern of historical houses in Ardabil and it was built based on the common architecture and architectural frameworks of the Qajar period.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Spatial Patterns
  • Physical Structure
  • Hoseiniyeh Mojtahed of Ardabil
  • Historic Houses
  • Qajar Era