سفر به کارالای باستان از دریچۀ انارستان‌های اورامانات

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری باستان شناسی دانشگاه تهران

10.22084/nbsh.2020.20618.2051

چکیده

در متون میخی دورۀ سارگون دوم، چند بار به نام «کارالا» به‌عنوان سرزمینی واقع در غرب ایران امروزی که ساکنان آن چند بار برعلیه استیلای آشوریان طغیان کرده و در مقابل سپاه مهاجم آشوری مقاومت کرده‌اند، اشاره شده است. تاکنون پژوهشگرانی چون رایت، لوین، فریم و دیگران برای مکان‌یابی این جاینام، چندین گزینه، به-ویژه در محدودۀ شهرستان‌های سردشت، مریوان و اورامانات پیشنهاد کرده‌اند. بااینحال هیچ یک از این مکان-یابی‌ها به صورت قطعی مورد پذیرش اکثریت پژوهشگران قرار نگرفته است. کشف یک سرنخ تازه توسط نگارنده، نشان می‌دهد که نام این مکان هنوز هم، پس از گذشت قرنها، بر یک گونۀ بومی انار متعلق به ناحیۀ پاوه و اورامان حفظ شده است. این یافتۀ جدید، افزون بر کتیبۀ تنگی‌ور که تصور می‌شود در محدودۀ کارالای باستان برپا شده است، تاحدزیادی امکان انطباق کارالا را با ناحیۀ اورامانات امروزی تقویت می‌نماید و نظر آن دسته از پژوهشگرانی را که پیش از این کارالای باستان را در محدودۀ اورامانات جستجو می‌کردند، بیش از پیش تأیید می‌کند. باتوجه به شواهد تازه، می‌توان محدودۀ فرضی این سرزمین را منطقۀ کوهستانی با مرکزیت اورامانات تصور کرد که از شمال به حدود سروآباد و بخش جنوبی مریوان، از غرب به حدود حلبچه در کردستان عراق، از جنوب به حدود جوانرود و دشت روانسر و از شرق به دشت کامیاران منتهی می‌شود. ویژگی طبیعی و شاخص منطقه موردبحث، وجود کوه‌های پرشیب و مرتفع و دره‌های عمیق و کم عرض است که همچون سدی طبیعی در برابر نفوذ مهاجمان خارجی عمل می‌کرده است. باتوجه به شواهد موجود به نظر می‌رسد که برخی از محوطه‌های این ناحیه که دارای لایه‌های استقراری مربوط به عصر آهن III هستند، به گونه‌ای با فرهنگ مادی مردمان کارالای باستان در ارتباط باشند. بی‌تردید کاوش‌های هدفمند آتی در اورامانات، جهش بزرگی در دانسته‌های ما پیرامون کارالا و حضور قهری آشوریان در غرب ایران ایجاد خواهد کرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The journey to the ancient Karalla from the window of Uramanat pomegranate

چکیده [English]

In the cuneiform texts of Sargon II period, the name of Karalla has been mentioned several times as a territory located in the west of modern Iran which their inhabitants resisted among the Assyrian invaders several times. So far, some researchers as Wright, Levin, Frame and others have suggested several options for locating this toponym, especially in the zone the cities of Sardasht, Marivan and the region of Uramanat. So far none of these suggestions have not been accepted by majority of scholars. The discovery of a new clue by the author indicates that after centuries the name of the mentioned place has been preserved on the name of a native species of pomegranate of Paveh and Uramanat region. This new finding, in addition to Tang-i var inscription, largly confirms the possibility of adaptation of ancient Karalla with the modern Uramanat and confirms the opinion of those researchers who searched for ancient Karalla within the Uramanat region.
Regarding to the new evidences, we can determine the suppositional territory of ancient Karalla as a mountain area with the centrality of Uramanat which restricted to Sarvabad and southern part of Marivan in the north, Halabjeh in Iragi Kurdistan in the west, Javanrud and plain of Rawansar in the south, and the plain of Kamyaran in the east. The natural and main characteristic of the mentioned area is existence of the elevated and sloping mountains and deep and narrow valleys that acted as a natural snag against foreign invaders. Regarding to the available evidence, it seems that some sites in the mentioned area which have occupation layers of Iron age III, are in some way related to the material culture of the ancient Karalla people. Undoubtedly, future targeted excavations in the Uramanat will create a big leap in our knowledge about Karalla and forced Assyrian presence in western Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Neo-Assyrian
  • Karalla
  • Uramanat
  • Paveh pomegranate
  • Tangi-var inscription