نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1
استاد گروه باستانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2
دکتری باستانشناسی، مدیر مرکز باستانشناسی آلمان در ایران، برلین، آلمان
3
استادیار گروه باستان شناسی دانشکده میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
4
دانشجوی دکتری باستانشناسی، گروه باستانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22084/nb.2025.31637.2809
چکیده
در مطالعات عصر آهن مازندران تاکنون پژوهش جامعی در زمینه گاهنگاری بر پایه اشیاء تدفینی صورت نپذیرفته است. بیشتر مطالعات بر روی مجموعههای سفالی و از طریق بررسیهای باستانشناسی بوده و کمتر مبتنی بر دادههای حاصل از کاوش هستند و پیامد آن، توصیف، طبقهبندی و تحلیل گاهنگاری اغلب متاثر از رویکردهای تاریخ فرهنگی بوده است. در این میان، دو فصل کاوش و بررسی باستانشناختی در گورستان شهنه پشته بابل منجر به یافتن مجموعهای از اشیاء تدفینی گردید که شاخصترین و فراوانترین آنها ظروف سفالی میباشد. گورآوندهای این محوطه دربردارنده مجموعهای از اشیاء متنوع از جمله سفالینهها، اشیاء فلزی شامل ظروف، جنگافزارها و زیورآلات و همچنین ابزارآلات استخوانی و سنگی میباشند. از آنجایی که معمولا سفالینهها در بسیاری از گورستانها از کمیت بیشتری برخوردارند، در گورستان شهنه پشته نیز با مجموعهای از ظروف سفالی روبرو هستیم که دارای فرمها و رنگهای مختلف بوده و عامل تعیینکننده-ای در تبیین گاهنگاری نسبی و تعلق آنها به عصر آهن I تا IV /هخامنشی - اوایل اشکانی، یعنی اواخر هزاره دوم تا نیمه دوم هزاره اول پ.م هستند. همچنین، فلز آهن به ندرت از این گورستان یافت شده و در مقابل از مفرغ به فراوانی در قالب جنگافزارها و زیورآلات استفاده شده است. در پژوهش پیشرو تلاش میشود به پرسشهایی در مورد گونهشناسی و طبقهبندی مجموعه اشیاء، ارتباطات تاریخی و گاهشناختی آنها و برهمکنشهای سبکی و فرهنگی این محوطه با محوطه-های همافقِ دررونمنطقهای در مازندران و برونمنطقهای در جلگه گرگان، گیلان، مرکز فلات و غرب ایران بررسی گردد. به نظر میرسد این محوطه در چهارچوب توالی فرهنگی مازندران دارای همگونیهایی با برخی محوطههای همزمان همچون گوهرتپه، تپه پریجا، غار هوتو و لفورک است و در عین داشتن شباهتهای سبکشناختی با تعدادی از محوطه-های شاخص ایران مانند مارلیک، قلعهکوتی، کلورز، قیطریه، خوروین، مرسینچال و سیلک اما دارای روندهای فرهنگی و برخی سبکهای سفالی محلی خود میباشد.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
Iron Age and Historical period in Mazandaran: Classification and Typology of the Burial Objects of Shahneh Poshte Cemetery, Babol
نویسندگان [English]
-
Hassan Fazeli Nashli
1
-
Judith Thomalsky
2
-
mojtaba safari
3
-
hamed tahmasebifar
4
1
Department of Archeology, Faculty of Literature and Human Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran
2
II. German Archaeological Institute, Tehran Branch (DAI),, Berlin, Germany
3
Assistant professor, Department of Archeology, Faculty of Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism, University of Mazandaran, Babolsar, Iran
4
Phd Student, Department of Archeology, Faculty of Literature and Human Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]
About Iron Age and historical period of Mazandaran district, So far, has not been conducted a comprehensive research for chronology based on burial objects. Most of the studies have been on the pottery collections and through archaeological surveys and are less based on excavations and as a result, the description, classification and chronology have often been influenced by cultural history approaches. In the meantime, two seasons of archaeological excavations and surveys in the Shahneh Poshte Cemetery of Babol led to discovery of a collection of burial objects, the most prominent are pottery vessels. The burial objects contain a collection of various objects including pottery, metal objects, weapons and ornaments as well as bone and stone tools. In the Shahneh Poshte also encounter a group of vessels that have different forms and colors and are a determining factor in explaining the relative chronology and their belonging to the Iron Age I to IV (Achaemenid to early Parthian) i.e. the late second millennium to the second half of the first millennium BC. Also iron metal has rarely been found in this cemetery while bronze has been used abundantly in the form of weapons and ornaments. The present research attempts to address questions about the typology and classification of the objects, their historical and chronological connections and the stylistic and cultural interactions with sites of the same horizon within Mazandaran and outside like Gorgan Plain, Gilan, the central plateau and western Iran. It seems that this site within the framework of Mazandaran cultural sequence, has similarities with some contemporary sites such as Gohar Tepe, Tepe Parija, Hotu and Lafourak. While it has stylistic similarities with a number of prominent Iranian sites like Marlik, Ghaleh Kuti, Kaluraz, Qeytariyeh, Khurvin, MersinChal and Sialk, it also has its own cultural trends and some local pottery styles.
کلیدواژهها [English]
-
Iron Age
-
Mazandaran
-
Shahneh Poshte Cemetery
-
Burial Objects
-
Typology and Classification
)