مطالعه باستان سنجی سفال های گورستان عصر مفرغی کِشیک نیکشهر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه هنر اسلامی تبریز, دانشکده هنرهای اسلامی، گروه باستان سنجی

2 دانشگاه هنر اسلامی تبریز

3 کارشناس باستانشناسی اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

10.22084/nbsh.2019.15778.1717

چکیده

کشف اتفاقی گورستان پیش از تاریخی کشیک در شهرستان نیک شهر استان سیستان و بلوچستان منجر به شناسایی آثار قابل توجه بسیاری از جمله فلزات، سفال هایی گوناگون و غیره گردید. در همین‌ راستا مطالعه ی حاضر برروی خمره چرخه زندگی (زیستی) و تعداد نه قطعه دیگر از سفال های به دست‌ آمده از این گورستان که در سال 1391 توسط حیدری کشف شدند با استفاده از روش‌ های آنالیزی آزمایشگاهی میان‌ رشته‌ای همانند پتروگرافی و آنالیز پراش پرتو ایکس به روش پودری، آزمایش تا به مطالعه ی فن ساخت، تفاوت ها و شباهت های ساختاری و نوع کانی‌های تشکیل‌دهنده برای به دست آمدن منشأ کانسارهای آن ها پرداخته شود. ازینرو با توجه به یکسان بودن عناصر کانی‌ های موجود در خاک منطقه، نتایج حاصل از روش های فوق نشان‌ دهنده استفاده از خاک هایی با منشأ آبرفتی و منطقه ای رودخانه کشیک برای تمام سفال ها دارد که حاکی از منشأ محلی و بومی سفال های بررسی‌شده در این منطقه است. همچنین در ساخت سفال ها هیچگونه تنوعی از کانی ها مشاهده نمی شود و تمام آن ها از خصوصیات کانی شناسی و فناوری همسانی پیروی می‌کنند. فن ساخت چرخ‌ساز سفال ها با توجه به همسویی یکسان حفرات در مقاطع عرضی مشهود است. با توجه به حضور کانی های کلسیت در سفال‌ های 4، 5 و 10 می-توان دمایی تاحدود 850 درجه سانتی گراد و برای سایر سفال ها فراتر از آن پیشنهاد داد. در نهایت باتوجه به آنالیز های صورت گرفته تمامی نمونه‌ های انتخاب شده نشان‌ دهنده ی یکسان و مشابه بودن عناصر ساختاری و کانی‌ های موجود منقطه مورد مطالعه و در نتیجه بومی بودن تولید سفال‌ ها است. آنالیزهای صورت گرفته تشابه تمام نمونه ها را چه از لحاظ مواد مورد استفاده در ساخت و چه تکنیک و نحوه ساخت را یکسان معرفی می‌ نمایند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Archaeometrical study of Bronze Age Potteries of Keshik Cemetery in Nikshahr

نویسندگان [English]

  • Yasin Sedghi 1
  • Mehdi Razani 2
  • Mohammad Heidari 3
1 Tabriz Islamic Art University, Faculty of applied arts, Department Archaeometry
2 Department of archaeometry, Faculty of applied arts, Tabriz Islamic Art University, Iran
3 Archaeology Expert of Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization (ICHTO) of Sistan and Baluchistan, Zahedan, Iran
چکیده [English]

Archeaometric studies were carried out on fragments of very important jar called Life Cycle Jar and 9 other pieces of potteries which were obtained from rescue archaeological excavation by Haidari in the Keshik cemetery during 2010. All samples were tested using Interdisciplinary laboratory analysis methods similar to petrography and x-ray diffraction analysis with powder method and the techniques of construction, the differences and structural similarities, and the type of mineral to obtain the origin of their deposits were studied. Due to the uniformity of the existed mineral elements in the soil, the results of the above methods indicate the use of soils with alluvial and regional origin of the Keshik River for all potters, which indicate the local origin of the pottery studied in the area. Also, no variety of minerals is observed in the making pottery, and all of them follow the consistency characteristics of mineralogy and technology. Pottery tufts manufacturing technology is evident in cross sections due to the same alignment of cavities. Regarding the presence of calcite minerals inpotteries4,5and10,temperatures of up to850°C and for other potteries beyond that can be suggested. Finally,according to the analyzes carried out, all selected samples represent the same and similar structural elements and minerals in the study area and as a result of the indigenous nature of the production of ceramics.The conducted analyzes present the similarity of all samples,both in terms of the materials used in the fabrication and the technique and the manufacturing method.Archeaometric studies were carried out on fragments of very important jar called LifeCycle Jar and 9 other pieces of potteries which were obtained from rescue archaeological excavation byHaidari in the Keshik cemetery during 2010. All samples were tested using Interdisciplinary laboratory analysis methods similar to petrography and x-ray diffraction analysis with powder method and the techniques of construction, the differences and structural similarities, and the type of mineral to obtain the origin of their deposits were studied.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Petrography
  • XRPD
  • Keshik Cemetery in Nishshahr
  • South East of Iran's