تحلیل برهمکنش های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی میان سنت های فرهنگی اروک، کورا ارس و نینوا Vدر شمال غرب و نیمه شرقی زاگرس مرکزی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری باستان شناسی، گروه باستان شناسی دانشکده‌ی ادبیات و علوم انسانی دانشگاه سیستان و بلوچستان، سیستان و بلوچستان، ایران.

2 دانشیار گروه پیش‌ازتاریخ، پژوهشکده‌ی باستان‌شناسی پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران

3 دکتری باستان‌شناسی، گروه باستان‌شناسی دانشکده‌ی هنر و معماری دانشگاه مازندران، مازندران، ایران.

4 دکتری باستان‌شناسی، گروه باستان‌شناسی دانشکده‌ی ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تربیت‌مدرس، تهران، ایران.

10.22084/nbsh.2020.19357.1963

چکیده

در هزاره‌ی چهارم و اوایل هزاره‌ی سوم قبل‌ازمیلاد با پیچیده‌تر شدن روابط اقتصادی و اجتماعی میان جوامع، با شکل متفاوتی از تعاملات اقتصادی، سیاسی و فرهنگی در منطقه‌ی بین‌النهرین، آناتولی، حوزه‌ی ماوراقفقاز و فلات ایران روبه‌رو می‌شویم. در این بازه‌ی زمانی هم‌زمان با شکل‌گیری فرهنگ اوروک و گسترش نفوذ جوامع بین‌النهرینی در فراسوی مراکز اصلی خود، در ارتفاعات کوهستانی شمال و شرق رودخانه‌های دجله و فرات، فرهنگ ماوراقفقاز حضور دارد. در همین زمان، در حوضه‌ی دریاچه‌ی ارومیه یک وقفه‌ی فرهنگی بین حسنلو VIII/ مس‌وسنگ جدید/ پیزدلی و حسنلو VII/ عصر مفرغ قدیم  مشاهده می‌شود؛ لذا انتقال از حسنلو VIII به حسنلو VII بحث مهمی در دوران پیش‌ازتاریخ منطقه است. از سویی با توجه به برهم‌کنش فرهنگ‌های اوروک، کورا-ارس و فرهنگ سفال نارنجی منقوش در برخی محوطه‌ها، لذا مطالعه‌ی پراکنش و برهم‌کنش‌های میان فرهنگی در این دوران حائز اهمیت است. هدف از این پژوهش از یک‌سو مطالعه‌ی برهم‌کنش‌های فرهنگی مردمان این حوزه‌ی فرهنگی در دوران پیش‌از‌تاریخ منطقه، و از سوی دیگر شناسایی جایگاه منطقه شمال‌غرب ایران در مبادلات فرهنگی اقتصادی مابین فلات ایران با قفقاز و بین‌النهرین می‌باشد. چگونگی برهم‌کنش‌های فرهنگی میان فرهنگ‌های اوروک، کورا-ارس و نینوا V و تغییرات ایجاد شده در روابط فرهنگی و اجتماعی زاگرس‌مرکزی و شمال‌غرب ایران به‌دلیل  حضور مردمان فرهنگ ماوراقفقاز قدیم، بنیادی‌ترین پرسش‌های پژوهش حاضر هستند. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی به‌عنوان نتیجه‌ی نهایی پس از بررسی و مطالعه‌ی برهم‌کنش‌های سنت‌های حسنلو VIII و VII به این نتیجه دست‌یافت که در طی این دوران دره‌ی اشنو-سولدوز به‌عنوان یک منطقه‌ی مرزی فرهنگی موجب جداشدن محوطه‌های جنوب دریاچه‌ی ارومیه و نیمه‌ی شرقی زاگرس‌مرکزی با فرهنگ اوروک و نینوا V از محوطه‌های موجود در شمال و شمال‌شرق تحت‌تأثیر فرهنگ کورا-ارس گردید و به‌تدریج پس از تسلط فرهنگ کورا-ارس محوطه‌های اوروکی متروک شده و مردمان کورا-ارس به‌عنوان یک قدرت تازه در منطقه ظهور می‌یابند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of political, social and cultural interactions between the cultural traditions of Uruk, Kura Aras and Ninevite V in the north west and east of central Zagros

نویسندگان [English]

  • sahar bakhtiari 1
  • behruz omrani 2
  • sepideh bakhtiari 3
  • Hosein Naseri Somee 4
1 group of archaeology, university of sistan & baluchestan, zahedan,iran
2 Research Institute for Cultural Heritage and Tourism
3 Department of Archeology, Faculty of Arts and Architecture, Mazandaran University, Babolsar, Iran
4 Tarbiat modares
چکیده [English]

Northwest Iran, on the one hand, is linked to the regions of the Transcaucasus, Anatolia and Mesopotamia, and on the other hand has links with Central Plate and East Central Zagros. Therefore, this region is always the center of the intersection of different ethnic groups with different ethnic and cultural structures.In the 4th millennium BC and the early 3rd millennium BC, with the complexity of economic and social relations between societies, we face a different form of economic, political and cultural interactions in the Mesopotamia, Anatolia, the Caucasus and the Iranian plateau. At that time, along with the formation of the Uruk culture and the expansion of the influence of Mesopotamian communities in its main climbs, there were Transcaucasian cultures fluctuations in the highlands and mountainous areas of the north and east of the valleys of the Tigris and Euphrates of the . At the same time, in the Uremia Lake basin, a cultural gap is between Hasanlu VIII / the late Chalcolitic period / Pisdeli (in horizon with Obaid and the early Uruk in Mesopotamia) and Hasanlu VII / the early Bronze Age (simultaneously with the culture of kura Arax II-III in the north of the Urmia lake, the culture of painted orange pottery/ POW is observed in the south of the Urmia Basin and the early dynasties and the Akad in Mesopotamia). Therefore, the transfer from Hasanlu VIII to Hasanlu VII is an important discussion in the prehistory of the region. On the other hand, according to relations Uruk culture, Kura Arax and orange painted pottery culture In some cases, the study of cultural distribution and interactions is important in this period. The importance of this research is for Not only for study the cultural relations of this people in the prehistory of this region, but also affects the status of the region in the cultural-economic exchanges between the Iranian plateau and the Caucasus and Mesopotamia

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hasanlu VIII
  • Hasanlu VII
  • Urmia Lake Basin
  • Uruk
  • Kura Aras