پژوهشی بر هنر آینه‌کاری در خانه‌های قاجاری بافت تاریخی شهر یزد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشگاه

2 دانش آموخته دکتری

10.22084/nbsh.2019.14829.1658

چکیده

آینه کاری یکی از هنرهای ظریف و پرکار وابسته به معماری است که از کنار هم گذاشتن قطعات کوچک و بزرگ آینه به وجود می آید. آینه کاری معمولاً در بخش های درونی بناهای مختف از جمله اماکن متبرکه، کاخ‌ها و همچنین منازل مسکونی مورد استفاده قرار گرفته که علاوه بر بعد تزیینی دارای جنبه های مهم کاربردی نیز می باشد. اگرچه رد پای استفاده از این هنر را باید در بناهای مختلف دوره صفوی و یا حتی قبل از آن، پی گرفت؛ اماتوسعه و اوج این هنر را می توان در بناهای مختلف دوره قاجار مشاهده نمود. یزد یکی از شهرهایی است که به واسطه پابرجایی و ماندگاری بافت تاریخی آن می‌تواند در ارتباط با جنبه های مختلف هنر آینه‌کاری در خانه های دوره قاجار مورد مطالعه قرار گیرد. این پژوهش به دنبال آن است، تا به بررسی و شناسایی تکنیک ها و نقوش آینه کاری شده در این خانه ها پرداخته ؛ و همچنین جنبه های کاربردی این هنر در فضاهای مختلف آینه کاری شده را نیز ، مورد مطالعه و تجزیه تحلیل قرار دهد. با توجه به نتایج به دست آمده میتوان انچنین اذعان نمود که: که در مجموع، استفاده همزمان از دو تکنیک گچ بری بر روی آینه و آینه کاری بر روی گچ، با توجه به درصد (%58)، متداول‌ترین تکنیک در خانه‌های شهر یزد بوده است. همچنین در ارتباط با نقوش؛ اشکال منظم هندسی با %90 و نقوش ختایی با %75 ، پرکاربردترین‌؛ و نقش کاسه‌بشقابی با (%3/8)؛ کم‌کاربردترین نقوش را در خانه‌های شهر یزد به خود اختصاص داده‌اند. اتاق‌ آینه در %7/91 خانه‌ها در بخش‌های زمستان‌نشین خانه (شمالی و غربی) قرار داشته است که دارای کاربری‌های متعددی همچون استفاده از آن‌ها در فصول سرد سال و همچنین اختصاص دادن آنها به افرادی با شأن و منزلت اجتماعی بالا و یا خویشاوندان نزدیک صاحب خانه به هنگام برگزاری مراسم‌های مختلف از قبیل جشن و سرور و یا عزاداری بوده‌اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات