بررسی و تحلیل سنگ نگاره‌های بروجرد، استان لرستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه باستان شناسی دانشگاه لرستان

2 دانشگاه بوعلی سینا

10.22084/nbsh.2019.17643.1844

چکیده

نقوش صخره‌ای از نظر انجام مطالعات تاریخ هنر، باستان شناسی و مطالعات انسان‌شناسی از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند و از مستندترین مدارک در نمایش مفاهیم باستان‌شناسی اجتماعی محسوب می‌گردند. این گونه نقوش از کهن‌ترین آثار تاریخی و هنری بجای مانده از بشر هستند که نمونه‌های متعددی از آنها در نقاط مختلف پراکنده هستند. طی بررسی‌های باستان-شناسی در شهرستان بروجرد در بهار و تابستان 1395 چندین مجموعه از سنگ نگاره‌ها (کنده‌نگاره و فنجان نما) در فواصل مختلف به شعاع کمتر از 20 کیلومتری از شهر بروجرد شناسایی شد که این سنگ‌نگاره‌ها عمدتا در مناطق کوهپایه‌ای و کوهستانی واقع شده‌اند. سنگ‌نگاره‌ها دارای موتیف‌ها و موضوعات متعددی از جمله نقوش انسانی(کماندار، سواره و پیاده و غیره() حیوانی (بزسانان، گوزن، سگ و غیره) ، سنگ‌نبشته‌ها، نقوش هندسی، نمادین و فنجان‌نماها هستند. کلیه نقوش مورد مطالعه بر روی صخره‌های جدا افتاده از هم در فضای باز و در اندازه‌های مختلف به صورت منفرد و موضوعی ایجاد شده-اند.عمده نقوش شناسایی شده در شهرستان بروجرد به روش کوبشی، کنده‌کاری و یا خراش بر سطح تخته‌سنگ‌ها ایجاد شده‌اند.
نقوش این مجموعه به دلیل میزان هوازدگی و نوع ایجاد آنها به نظر می‌رسد که مربوط به دوره‌های مختلفی باشند و همچنین به دلیل وجود نداشتن مطالعات آزمایشگاهی در ایران نمی‌توان تاریخ‌گذاری مشخصی را برای آنها در نظر گرفت. با توجه به بررسی‌های انجام گرفته می‌توان گفت که نقوش این مجموعه از نظر کمی و کیفی با نقوش صخره‌ای مناطق مختلف ایران به ویژه غرب ایران (ازندریان ملایر، ارگس ملایر، دره دیوین و دره دوستعلی همدان و مرکز ایران (سنگ‌نگاره‌های تیمره و خمین) و حتی خارج از مرزهای کنونی ایران قابل بررسی و تحلیل هستند که نگارندگان در این نوشتار ابتدا سنگ‌نگاره-های منطقه مورد مطالعه را معرفی می‌کنند و سپس به تحلیل آنها می پردازند.
و حتی خارج از مرزهای کنونی ایران قابل بررسی و تحلیل هستند در این نوشتار ابتدا سنگ‌نگاره-های منطقه مورد مطالعه را معرفی می‌کنند و سپس به تحلیل آنها می پردازند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Introduction and Analysis of rock art in Brojerd, Lorestan Province

نویسندگان [English]

  • mousa sabzi 1
  • esmail hemati azandaryani 2
1 Department of Archeology, Lorestan University, lorestan
چکیده [English]

The petroglyphs are of particular importance for the study of art history, archeology and anthropology, and are the most documented in the presentation of the concepts of social archaeology. These types of motifs are from the earliest historical and artistic works left by man, many examples of which are scattered in different parts of Iran. In the course of an archaeological survey in the spring and summer of 2016, several collections of petroglyph (carvings and cupolas) were identified at intervals less than 20 kilometers from Boroujerd city. These works are located mainly in mountainous regions. These have a number of motifs and subjects, including human designs (archer, rider, and others), animal designs (Ibexes, deers, dogs, etc.), geometric patterns, symbolic and cupoals). All of the studied motifs were carved on isolated rocks and located in open area and in different sizes, both individual and subject. Most of the detected motifs in Boroujerd have been created by the method of knocking, carving, or scratching on the surface of the boards. Due to the amount of weathering and their kind of creation, The designs of this complex seem to be related to different periods, and because of the lake of laboratory studies in Iran, they cannot be considered a definite date for these works. According to the studies, it can be said that the designs of this collection are quantitatively and qualitatively of the petroglyph of different regions of Iran, especially western Iran (Azandaran of Malayer, Args of Malayer, Darreh Divein and Darreh Dostali of Hamedan) and center of Iran (Timareh and) and even beyond the current boundaries of Iran can be compared. The authors of this paper first describe petroglyph of the study area and then analyze them.
and center of Iran (Timareh and) and even beyond the current boundaries of Iran can be compared. The authors of this paper first describe petroglyph of the study area and then analyze them.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Brojerd
  • Rock Art
  • cupules
  • Anthropomorphic
  • Sampolic motif