مقایسه‌ی تطبیقی سکه‌های پیش از تاج‌گذاری و پس از تاج‌گذاری نرسی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

2 عضو هیأت علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری کشور

3 فریبا شریفیان عضو هیأت علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری

10.22084/nbsh.2020.20144.2017

چکیده

بررسی سکه های نرسی اطلاعات ارزنده‌ای را درخصوص شورش نرسی و جنگ‌های داخلی پایان سلطنت بهرام دوم که موجبات به سلطنت رسیدن نرسی را فراهم ساخت، در اختیار ما قرار می‌دهند. نرسی در زمان سلطنت پدر از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بود. نام وی در کتیبه‌ی شاپور یکم بر کعبه‌ی زرتشت که به مناسبت پیروزی شاپور یکم بر رومیان نقر شده دو بار آمده‌است. نرسی نخستین کسی بود که در دوره‌ی ساسانی عنوان آریایی یا آریایی نجیب‌زاده در وصف وی به کار رفته‌است؛ نرسی پس از مرگ شاپور یکم سالیان درازی از تخت پادشاهی دور ماند. نرسی سرانجام در سال 293 میلادی به پادشاهی رسید؛ نرسی پیش از به سلطنت رسیدنش با پشتیبانی تعدادی از هواداران خود اقدام به ضرب چند نمونه سکه‌ی طلا نمود؛ کاری که به نوبه‌ی خود اقدامی نوین که تا آن زمان تنها مختص پادشاه ساسانی بود و نرسی اولین کسی بود که از این قاعده به نشانه‌ی شورش سر باز زد و این اقدام خود نقطه‌ی عطفی در سکه‌زنی ساسانی بود. سکه‌های نرسی در یک تقسیم بندی کلی به دو گروه سکه‌های پیش از تاج‌گذاری نرسی و سکه‌های پس از تاج‌گذاری نرسی تقسیم می‌شوند که هر یک از این دو گروه به چند زیرمجموعه‌ی متفاوت تقسیم می‌شوند. در این مقاله نویسنده به بررسی و مقایسه‌ی شباهت‌ها و تفاوت‌های این سکه‌ها از قبیل افسر شاهی که عنصری نمادین و تعیین کننده در علم سکه‌شناسی است، تزیینات و ویژگی‌های ظاهری که بر رویه و پشت سکه‌ها به کار رفته و مطالعه‌ی انواع کتیبه‌ها و همچنین لقب‌هایی که نرسی در سکه‌ها در وصیف خود به کار برده می‌پردازد و در این راستا به چرایی ضرب سکه‌های طلای نرسی پیش از تاج‌گذاری وی، چرایی استفاده از عنوان «شاهنشاه ایران و انیران» در تعدادی از سکه‌ها و چرایی حذف اصطلاح «شاهنشاه انیران» در تعدادی از سکه‌های دیگر که زمان ضرب آن‌ها مربوط به بعد از صلح نصیبین است بررسی خواهد شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Comparative comparison of Narseh coins, Before coronation and after coronation

نویسندگان [English]

  • azadeh heidarpour 1
  • katayoun Fekripour 2
  • Fariba Sharifian 3
1 faculty member of RICHT
2 member of faculty of RICHT
3 Research Institute for the Iranian Organization of Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism
چکیده [English]

Coins are one of the most important sources for understanding art, politics, and economics in any era; sometimes by studying the coins of one era we can reveal the vague historical and important events which led to that coinage. The coins of the seventh king of Sassanid Narseh, son of ShapurI, also have this feature and provide us with valuable information on the Narseh uprising and civil wars at the end of the reign of Bahram II, which made Narseh to ascent upon the thrown. Narseh stayed away from the royal throne for a long time after Shapur's death, and his brothers Hormuz and Bahram I and afterwards, Bahram II son of Bahram I got the kingdom respectively. Narseh finally succeeded to the kingdom in 293 AD and ruled Iran until 302 AD. Prior to his reign, Narseh, with the help of a number of his supporters, attempted to mint gold coins, which in turn is a new measure in the art of Sassanid coinage, since gold coins were until then exclusively owned by the Sassanian monarch, and Narseh was the first who minted the gold coin while he was not king to show any signs of protest and rebellion, which was a turning point in the art of Sassanid coinage.. Therefore, the Narseh coins are subdivided into two groups, Coins before his ascent upon the thrown and the Coins after that, each of which are subdivided into several different subgroups. In this article, the author examines and compares the similarities and differences of these coins, such as the royal diadem, a symbolic and decisive element in the science of coinage, the decorations and features used on the observe and reverse of the coins, and the study of the inscriptions as well as the nicknames by which Narseh describes himself and also explains why the gold coins of Narseh would be minted before his ascent upon the thrown.

کلیدواژه‌ها [English]

  • " Mint"
  • "Imperial diadem "
  • "Narseh "
  • "coin "
  • "Sasanian period "